Bugünkü Küba dinamiklarini anlayabilmek için Küba’nın tarih boyu İspanya, Amerika ve Rusya ile olan ilişkilerini anlamak gerek. 5 yüzyıllık sarmalı en hızlı ve açık şekilde anlatabilmek için kronolojik olarak olaylar silsilesini yazdık. Özellikle Küba’daki Sosyalist Devrim & Fidel Castro & Che Guevera‘yı öğrenmek isterseniz detaylı bilgi için tıklayın.

Küba’nın İspanya Sömürgesi Oluşu

1492 – Kaşif Christopher Columbus Küba’nın İspanya’nın bir parçası olduğunu iddia eder.


 

1511 – Baracoa’yı da kurmuş olan Diego de Velazquez önderliğinde İspanya’nın Küba’yı fethi başlar.

1526 – Afrika’dan köle alımı başlar.

1762 – Havana’nın Amiral George Pocock ve Rab Albemarle önderliğindeki İngiliz kuvveti tarafından ele geçirilmesi.

1763 – Havana’nın Paris Antlaşması ile İspanya’ya geri verilmesi.

İspanya’dan Bağımsızlık Savaşları

1868-78 – İspanya’nın daha fazla özerklik ve reformları vaatleri (asla gerçekleşmemiş vaatler) ile ateşkes anlaşması imzalanması ve 10 yıl süren bağımsızlık savaşları sona ermesi.

1886 – Köleliğin kaldırılması.

1895-98 – Jose Marti liderliğindeki ikinci bağımsızlık savaşı ve Amerika’nın İspanya’ya savaş ilan etmesi.

1898 – Amerika’nın İspanya’yı mağlup etmesi ve İspanya’nın Küba üzerindeki tüm iddialarından vaz geçmesi.

ABD Vesayeti

1902 – Küba’nın Başkan Tomas Estrada ile bağımsız olması ve Platt Anlaşması ile ABD’nin Küba’nın vesayetini üstlenerek iç işlerine karışma hakkına sahip olması.

1906-09 – Estrada’nın istifa etmesi ve bunu takiben ABD’nin Jose Miguel Gomez önderliğindeki bir isyanı bastırması.

1909 – Jose Miguel Gomez’in ABD’nin süpervizörlüğündeki seçimlerde başkan olması fakat daha sonra yolsuzlukla suçlanması.

1912 – ABD güçlerinin, ayrımcılığa karşı protestoları bastırmaya yardımcı olmak amacıyla Küba’ya geri dönmesi.

1924 – Gerado Machado’nun madencilik, tarım ve kamu işleri konularında sonradan acımasız diktatörlüğe varan sert önlemler alması.

1925 – Daha sonra Komünist Parti’nin temellerini oluşturacak Sosyalist Parti’nin kurulması.

1933 – Machado’nun Çavuş Fulgencio Batista tarafından yapılan bir darbe ile devrilmesi.

1934 – ABD, Küba’nın iç işlerine karışma hakkından feragat eder, Küba’nın şeker kotasını revize eder ve Küba’nın ekonomik çıkarlarını gözetecek şekilde tarifelerde değişikliğe gider.

1944 – Batista emekliye ayrılır ve Ramon Gray San Martin politika sahnesine çıkar.

1952 – Batista tekrar iktidarı ele geçirip baskıcı ve yozlaşmış bir rejimle başkanlık etmeye devam eder.

1953 – Fidel Castro Batista rejimine karşı başarısız bir isyan başlatır.

1956 – Castro, Meksika’dan Küba’nın doğusuna çıkış yapar ve Sierra Maestra dağlarına hakim olur. Burada Ernesto “Che” Guevara ile bir gerilla savaşı başlatırlar.

1958 – ABD Batista’ya askeri desteğini keser.

Devrim & Komünizm

1959 – Castro 9.000 kişilik gerilla ordusu ile Havana’ya girer. Batista ülkeden kaçar, Castro Başbakan olur, kardeşi Raul, Che Guevara ve bazı silah arkadaşları da çeşitli bakanlıklarda göreve atanır.

1960 – Küba’daki tüm ABD kaynaklı kurumlar hiçbir tazminat ödenmeksizin devletin malı haline getirilir.

1961 – Washington, Havana ile olan tüm diplomatik ilişkilerine son verir. Yine aynı yıl Kübalı sürgünler ABD destekli olmak üzere Domuzlar Körfezi’ne çıkartma yapar. Castro, Küba’nın Komünist bir devlet olduğunu ilan eder ve Sovyetler Birliği ile müttefik olur.

Amerika ile Füze Krizi ve Nükleer Savaşa Sürükleniş

1962 – ABD ile Küba arasında nükleer füze krizi patlak verir. ABD istilasından çekinen Castro Sovyetler Birliği’nin adaya nükleer füze yerleştirmesine izin verir. Kriz, Sovyetler Birliği’nin Küba’daki füzeleri, ABD’nin Türkiye’deki nükleer füzeleri kaldırması koşulu ile adadan çıkarmasıyla aşılır. Amerikan Devletleri Örgütü, Küba’yı Marksizim-Leninizm eğilimlerinden ötürü askıya alır.

1965 – Küba’da Küba Komünist Partisi tek güç olarak iktidara gelir.

1972 – Küba, Sovyetler Birliği destekli Karşılıklı Ekonomik Yardımlaşma Konseyi üyesi olur.

Küba Afrika’ya Devrim İthal Etmeye Çalışır

1976 – Küba Komünist Partisi devlet yapılanmasına gider ve Castro Küba Devlet Başkanı olur.

1976-81 – Küba Angola’ya iş savaşta sol kanatta yer almak üzere askeri yardım gönderir. Daha sonra Etiyopya’ya da rejimi devirmek üzere asker gönderir.

1980 – Aralarında hapishaneden salınan suçluların da olduğu yaklaşık 125,000 Kübalı ABD’ye kaçar.

1982 – Küba, diğer Latin Amerika ülkeleri ile beraber Arjantin’e Britanya ile yaşadığı Falkland Adaları sorununda manevi destek verir.

1988 – Küba, Güney Afrika ile imzalanan bir anlaşma sonrasında Angola’dan çekilmeyi kabul eder.

Sovyetler Birliği Desteği Olmadan Ayakta Kalma Çabaları

1991 – Sovyetler Birliği’nin çöküşünü takiben Sovyet askeri danışmanlar Küba’dan ayrılır.

1993 – ABD’nin Küba ambargosu sıkılaşır. Küba’da ise Dolar yasal hale gelir, yarı özerk kooperatifler kurulmaya başlar ve sınırlı bir özel girişim yasal hale gelir.

1994 – Küba, ABD ile bir anlaşmaya vararak yılda 20.000 Kübalının ABD’ye göç etmesine izin verir.

1996 – Küba’nın iki ABD uçağını düşürmesiyle, ABD’nin Küba ambargosu kalıcı hale gelir.

1998 – Papa John Paul II Küba’yı ziyaret eder.

1998 – ABD, Kübalıların Amerika’daki akrabalarına para göndermesi konusundaki kısıtlamaları azaltıyor.

2000 Ekim – ABD Temsilciler Meclisi, Küba’ya gıda ve ilaç satışını onaylar.

2000 Aralık – Rusya Başkanı Vladimir Putin Küba’yı ziyaret eder ve ikili ilişkileri ilerletici anlaşmalar imzalar.

2001 Ekim – Castro, Rusya’nın adadaki Lourdes radyo istasyonunu kapama kararına sinirlenerek Putin’in bu kararı ABD Başkanı George W Bush ile yaptığı ikili görüşme sonrası “özel bir hediye” olarak aldığını belirtir.

2001 Kasım – ABD, 40 yıl sonra ilk defa Küba Hükümeti’nin talebi üzerine Küba’nın Michelle Kasırgası sonrası yaşanan zor durumla baş edebilmesi adına yiyecek ihracatında bulunur.

Guantanamo Krizi

2002 Ocak – ABD güdümlü olarak başlatılan Afganistan haraketinde tutuklanan ve El Kaide süphelisi oldukları düşünülen tutuklular sorgulanmak üzere Küba’daki ABD üssü Guantanamo Körfezi’ne getirilir. Aynı ay, Küba’daki son Rus askeri üssü kapanır.

2002 Nisan – Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu, Küba insan hakları raporu sonrası diplomatik kriz başlar. Uruguay tarafından başlatılan ve Meksika gibi diğer eski müttefiklerle devam eden bir kopuş başlar. Castro’nun, Uruguay’ı ABD uşağı olarak nitelendirmesi sonrasında Uruguay ile tüm bağlar kopar.

2002 Mayıs – ABD Dışişleri Bakanı John Bolton, Küba’yı biyolojik silah üretmekle suçlar. Eski ABD Başkanı Jimmy Carter, Küba’ya bir iyi niyet ziyareti yaparak Küba bilim merkezlerini gezerek biyolojik silah iddialarına nokta koyar. Carter 1959 devriminden beri Küba’yı ziyaret eden ilk eski ABD başkanı olur.

2002 Haziran – Ulusal Meclis, hükümetin sosyalist rejimini kalıcı ve dokunulmaz hale getirmek için gerekli anayasal değişiklikleri yapar.

Muhalifler Hapiste

2003 Mart-Nisan – Muhaliflere yönelik “Kara Bahar” darbesi, uluslararası arenada tepki çeker. 75 kişi 28 yıl hapse mahkum edilir.

2003 Haziran – Birleşmiş Milletler, Küba’nın insan hakları sicilini protesto etmek için Küba’ya üst düzey resmi ziyaretleri durdurur ve konu hakkında kınamada bulunur.

2004 Mayıs – ABD, yeni yaptırımlarla, Küba’daki aile ziyaretlerini ve gurbetçilerin yaptıkları nakit gönderimlerini kısıtlar.

2004 Ekim – Castro, Küba’da ABD doları cinsinden işlem yasağı getirir ve dolar-peso dönüşümlerinde % 10 vergi uygular.

2005 Ocak – Küba, Birleşmiş Milletler ile insan hakları ve muhalifler konuları nedeniyle askıya alınan diplomatik ilişkileri tekrar sürdürmeye başlar.

2005 Mayıs – 1959 devriminden beri ilk kez 200 kadar muhalif kamusal alanda toplanır ve miting yapar.

Fidel Castro Hastaneye Kaldırılıyor

2006 Temmuz – Castro mide ameliyatı olur ve kontrolü geçici olarak kardeşi Raul’a devreder.

2006 Aralık – Castro’nun sürgünden dönüşünün 50. yılı yürüyüşüne katılamayışı sağlığı hakkındaki olumsuz spekülasyonları doğurur.

2007 Mayıs – Castro, 1 Mayıs kutlamalarına katılamaz. Günler sonra birkaç operasyon geçirdiği ortaya çıkar.

ABD, anti-Castro militan ve Küba uçaklarını düşürerek “Küba’nın bir numaralı düşmanı” haline gelen Luis Posada Carriles hakkındaki şuçlamaları düşürür.

2007 Temmuz – Tarihinde ilk defa devrim kutlamaları Castrosuz gerçekleşir.

2007 Aralık – Castro, Küba TV’sinde okuduğu bildiride, iktidarda kalmayı planlamadığını söyler.

Fidel Castro Emekli Olur

2008 Şubat – Raul Castro, devlet başkanı olarak başa geçer. Birkaç gün sonra da Fidel, emekli olduğunu duyurur.

2008 Mayıs – Cep telefonu ve kişisel bilgisayar sahibi olma konusundaki yasaklar kalkar.

2008 Haziran – Maaş eşitliği uygulamasının kalkması yönündeki planlar açıklanır. Bu karar,1959 devriminden bu yana görülen Ortodoks Marksist ekonomik ilkelerden radikal bir ayrılma olarak değerlendirilir.

AB, 2003’te muhaliflere yönelik haraketleri nedeniyle Küba’ya uyguladığı diplomatik yaptırımları kaldırır.

2008 Temmuz – İthal yiyeceklere olan bağımlılığı azaltmak ve üretime teşvik etmek adına hükümet, çiftçilerin özel mülkiyet edinme konusundaki kısıtlamaları hafifletir.

2008 Eylül – Gustav ve Ike kasırgaları Küba tarihinin rekor hasarına neden olur. 200.000 kişi evsiz kalır.

2008 Ekim – Avrupa Birliği ile ilişkiler eski düzenine oturur.

Rusya İle İlişkiler Canlanır

2008 Kasım – Rusya Başkanı Dmitry Medvedev Küba’yı ziyaret eder. İki ülke arasında yeni ticari ve ekonomik anlaşmalara varılır. Raul Castro da Rusya’ya Ocak 2009’da karşı ziyarette bulunur.

Çin Başkanı Hu Jintao, Küba’dan nikel ve şeker alımına devam etme anlaşmaları da dahil olmak üzere ticaret ve yatırım anlaşmalarını imzalamak için Küba’yı ziyaret eder.

2008 Aralık – Rus savaş gemileri Soğuk Savaş sonrası ilk defa Havana’yı ziyaret eder.

Hükümet 2008 yılının Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana yaşanan en zorlu ekonomik koşullara sahne olduğunu açıklar. Büyüme neredeyse % 4.3’e geriler.

2009 Mart – Fidel döneminin iki önde gelen ismi, Kabine Sekreteri Carlos Lage ve Dışişleri Bakanı Felipe Perez Roque, “hatalar” olduğunu kabul ettikten sonra istifa eder.

ABD Kongresi, Bush yönetiminin Havana’yı ziyaret eden Kübalı Amerikalıların yakınlarına para göndermeleri konusundaki kısıtlamaların kaldırılması yönünde oy kullanır.

2009 Nisan – ABD Başkanı Barack Obama Küba ile yeni başlangıçlara açık olduğunu dile getirir.

Kriz Önlemleri

2009 Mayıs – Hükümet, enerji kullanımını azaltma ve küresel finansal krizin etkisini ortadan kaldırmaya yönelik kemer sıkma programı yayınlar.

2009 Haziran – Amerikan Devletleri Örgütü Küba’nın 1962’de iptal edilen üyeliğini oylama ile geri onaylar. Küba kararı memnuniyetle karşılar fakat tekrar üye olmayı planlamadığını belirtir.

2009 Temmuz – Küba Rusya’nın, Meksika Körfezi’ndeki Küba sularında petrol arama çalışmalarına izin veren anlaşmayı imzalar.

2010 Şubat – Politik mahkum Orlando Zapata Tamayo 85 günlük açlık grevinin ardından yaşamını yitirir.

2010 Mayıs – Politik mahkumların eşleri ve annelerinin, Havana Başpiskoposu Jaime Ortega’nın onlar adına görüşmeleri sonrasında, gösteri düzenlemelerine izin verildi.

2010 Temmuz – Raul Castro, kilise ve İspanya’nın müdahil olduğu anlaşma ile 52 muhalifin serbest bırakılmasına karar verir. Birçoğu sürgüne gider.

2010 Eylül – Ekonomiyi yeniden canlandırmak için hükümet, devasa işten çıkarmalar için radikal planlar yapar. Analistler, bu planları 1959 devriminden bu yana en büyük özel sektör kayması olarak değerlendirir.

2011 Ocak – ABD Başkanı Barack Obama ABD vatandaşlarının Küba’ya seyahat etme konusundaki kısıtlamaları gevşetir.

2011 Mart – 2003 darbesi sırasında gözaltına alınan son iki siyasi tutsak da serbest bırakılır.

Reformlar Hızla Artıyor

2011 Nisan – Komünist Parti Kongresi, Küba vatandaşlarının yurtdışına turist olarak gitmesine izin verme konusunu değerlendireceğini açıklar.

2011 Ağustos – Ulusal Meclis, özel teşvik için devlet bürokrasisini azaltma amaçlı ekonomik reformları onaylar.

2011 Kasım – Küba, 50 yıl içinde ilk kez bireylerin özel mülkleri alıp satmalarına izin veren yasayı onaylar.

2011 Aralık – Yetkililer, siyasi suçlardan mahkum olanlar da dahil olmak üzere, papalık ziyaretinin öncesinde çıkan afla 2.500 tutsağı serbest bırakır.

2012 Mart – Papa Benedict Küba’yı ziyaret eder ve ABD’nin Küba’daki ticaret ambargosunu eleştirir.

2012 Nisan – 1959’da tüm dini bayramların kutlanmasının durdurulmasının ardından ilk kez İyi Cuma resmi tatil olur.

2012 Haziran – Küba, yurtdışındaki Kübalılar tarafından gönderilen gıda ürünlerinin ticaret pazarında satılmasını önlemek için tüm gıda ithalatlarına gümrük yükümlülüğü getirir.

2012 Ekim – Hükümet, vatandaşların yurtdışına çıkmak için yüksek maliyetli çıkış izni almaları gereğini ortadan kaldırır. Bunun yanında beyin göçünün önüne geçmek için doktor, mühendis ve bilim adamı gibi nitelikli uzmanların seyahat için hala özel izin almaları gerekliliği sürdürülür.

2012 Kasım – Raul Castro, Sandy Kasırgası yüzünden Doğu Santiago eyaletinde 11 kişinin öldüğünü ve 188.000 evin hasar gördüğünü açıklar. Birleşmiş Milletler raporuna göre ise Sand Kasırgası 100,000 hektarlık bir tarım arazisini tahrip olmuştur.

Raul’un İkinci Dönemi

2013 Şubat – Ulusal Meclis, Raul Castro’yu ikinci defa başkan seçer.

2013 Temmuz – Fidel Castro müttefiki ve eski parlamento lideri Ricardo Alarcon da dahil olmak üzere beş tanınmış tecrübeli siyasetçi, Başkan Raul Castro’nun rutin bir personel değişikliği çağrısı yaptığı Komünist Parti Merkez Komitesi’nden çıkarılır.

2014 Ocak – Adada nadir görülen büyük çaplı bir yabancı yatırım projesi olan limanın açılışı yapılır.

2014 Mart – Küba, 1996’da askıya aldığı bağları güçlendirmek, insan hakları alanında kaydedilen ilerlemelerle ilişkileri iyileştirmek ve ekonomik bağları güçlendirmek için Avrupa Birliği davetini geri çevirmez.

2014 Temmuz – Rusya Başkanı Vladimir Putin Latin Amerika gezisi sırasında Moskova’nın, Sovyet döneminden kalan milyarlarca dolarlık Küba borcunu iptal edeceğini söyler. Çin Başkanı Xi Jinping Küba’yı ziyaret eder ve ikili anlaşmalar imzalanır.

2014 Eylül – Ekim – Küba, Ebola salgınından etkilenen yüzlerce sağlık personelini Batı Afrika’ya gönderir.

ABD İle Uzlaşma

2014 Aralık – Sürpriz bir gelişme olarak, ABD Başkanı Barack Obama ve Küba Başkanı Raul Castro, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri normalleştirmek için 50 yıla yayılan anlaşmalarını duyurur.

2015 Ocak – Washington, Küba’daki bazı seyahat ve ticaret kısıtlamalarını hafifletir.

ABD ve Küba arasında iki gün süren tarihi görüşmeler yaşanır. Görüşmeler her iki tarafın tekrar görüşmeyi kabul ettiği Havana’da gerçekleşir.
Görüşmelerde diplomatik ilişkilerin eski haline getirilmesi üzerinde durulur ancak her iki ülkedeki büyükelçiliklerin yeniden açılması için bir tarih belirlenmez.

Başkan Raul Castro, Başkan Obama’yı yetkilerini, ABD’nin Küba’daki ekonomik ambargosunu kaldırması için kullanmaya çağırır.

2015 Şubat – Kübalı ve ABD’li diplomatlar, ilişkileri tam olarak onarmak için Washington’daki görüşmelerde ilerleme kaydettiklerini söylerler.

2015 Mayıs – Küba, kendisini terörü destekleyen devletler listesinden çıkaran ABD ile bankacılık ilişkileri kurar.

2015 Temmuz – Küba ve ABD, büyükelçiliklerini yeniden açarlar.

2015 Aralık – Kübalı ve ABD’li yetkililer karşılıklı tazminat konusunda ön görüşmeler yapar.

2016 Ocak – ABD, Küba ile ticaret kısıtlamalarını hafifletir.

2016 Mart – Küba ve Avrupa Birliği ilişkilerini normalleştirmeyi kabul eder.

ABD Başkanı Barack Obama, 88 yıl içinde görev başındayken Küba’yı ziyaret eden ilk ABD başkanı olur.

2016 Mayıs – Küba, ekonomik reformların bir parçası olarak küçük ve orta ölçekli işletmeleri yasallaştırmaya yönelik adımlar atar.

Fidel Castro’nun Ölümü

2016 Kasım – Fidel Castro, Eski Küba Devlet Başkanı ve Küba Devrimi’nin lideri 90 yaşında yaşamını yitirir. KÜba 9 günlük milli yas ilan eder.

2017 Ocak – Washington, Küba göçmenlerine vizesiz olarak ABD’de kalma hakkı veren ve uzun süredir devam eden politikayı sona erdiriyor.

3 YORUM

  1. İsmail Yıldız

    Büyük devrimci Fidel Castro ‘nun, 1995 te İstanbuldaki uluslararası ‘Habitat Türkiye’ toplantısında ülkemizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili şu sözleri beni gururlandırdığı kadar, Küba tarihine olan merakımı da kamçılamıştır..!

    “Ben de bir devrim yaptım ama, Atatürk’ün yaptıklarını yapamazdım..”

    “Biz devrimi ve devrimciliği Atatürk’ten öğrendik..”
    #Fidel Castro

    O’nu saygıyla anarken,
    Şunu da belirtmeden bitirmek istemiyorum :

    Küba’da (Havana) yabancı devlet adamı olarak sadece Atatürk’ün büstü vardır..

    Havana ve İzmir karşılıklı protokollerle 1996 yılında kardeş şehir olmuşlardır..
    Biz bir gurup yurttaş İzmirde
    “İzmir’den Fidel’e Vefa platformu”
    İsmiyle biraraya geldik.

    Bu günlerde bir imza kampanyası yürütüyoruz..(Ekim—Kasım 2017 )

    Amacımız Güzel ve medeni İzmir’e Fidel Castro’nun bir büstünü kazandırmaktır..!

    İsmail Yıldız..
    Eğitimci

    Cevapla

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Send this to a friend