SÜMELA MANASTIRI, TRABZON

Müjdemizi isteriz, UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’nde yer alan, tarihinin en büyük restorasyon çalışmasını geçiren, Trabzon’un Maçka ilçesindeki Sümela Manastırı’nın nihayet yıllar sonra ziyarete açılıyor. Biz Kasım 2019’da gittiğimizde ufacık bir kısmı açılmıştı, sadece kapısından içeri girmiş ve kurulan iskelelerden başka birşey görememiştik. Restorasyonu hala bitmiş olmayacak, o yüzden her yeri ziyarete açılmayacakmış ama Mayıs 2020’den sonra gidenlerin bizden şanslı olacağı kesin. Umarız  yatakhane, kütüphane, şapel gibi bölümleri de açarlar.

Eğer sizi tarihlerinizde hala açılmamışsa bile bu müthiş yapıyı yakından görmenizi tavsiye ederiz. Dimdik bir yamaçtaki bu manastırı yakından görmek bile etkileyici. Trabzon’da Gezilecek Yerler listenize mutlaka alın deriz. Şimdi biraz da detaylara girelim.

Sümela Manastırı’nın Önemi


Trabzon’un Maçka İlçesi’nde, Altındere Vadisi’ndeki Karadağ’ın yamacında sarp bir kayalığa, denizden 1150, vadiden 300 metre yüksekte inşa edilmiş olan Sümela Manastırı, bir Rum Ortodoks manastırı.

Bizans İmparatoru zamanında, keşiş yetiştiren, bölgenin en önemli okulu olagelmiş. Ayrıca burada bulunan ve havari Aziz Lukas’ın yaptığı kabul edilen ikonalardan birinin mucize gerçekleştirdiğine, ayazmalarından birinin de şifalı olduğuna inanılıyormuş.

Hristiyanlar İçin Bir Hac Noktası

Rivayete göre, Meryem Ana, Sümela Manastırı’nı yaptıran rahipler Barnabas ve Sophronios’un rüyasına girer. Bugün Sümela Manastırı’nın içine yapıldığı mağarada Aziz Lukas’ın yaptığı ve melekler tarafından getirilmiş bir ikona olduğunu söyler. Biri İstanbul’da, diğeri Atina’da yaşayan iki keşiş de birbirlerinden habersiz bir şekilde Trabzon’a gelir ve mağarada ikonayı bulur. Böylece bu mağaranın girişine duvar örerek burayı bir kilise haline getirirler. Bu nedenle burası Hristiyanlar için kutsal sayılan hac noktalarından biri haline geliştir.

Sümela Manastırı Tarihi

Sümela Manastırı hakkında oldukça fazla rivayet var. Yapının, Bizans İmparatoru I. Theodosius zamanında (375–395) Barnabas ve Sophronios isimli iki rahip tarafından kurulduğu düşünülüyor. Yapı daha sonra 6. yüzyılda İmparator Justinianus tarafından onarılarak genişletiliyor.

Sümela Manastırı şimdiki görünümüne 13. yüzyılda kavuşuyor. 1200’lü yılların başında kurulan Trabzon Komnenosları Prensliği’nden III. Alexios (1349-1390) zamanında manastırın önemi artıyor ve önemli bir hac noktası oluyor.

Osmanlı dönemine gelindiğinde ise başa gelen padişahlar, Sümela’ya dokunmuyor ve buraya bazı imtiyazlar tanıyor. Yavuz 1. Selim manastıra iki büyük mum hediye ediyor, Fatih Sultan Mehmet de manastıra dokunmayacağına dair ferman yayınlıyor.

18. yüzyılda, Sümela’nın birçok bölümü yenileniyor ve bazı bölümler fresklerle süsleniyor. 19. yüzyılda da manastıra ek binalar yapılıyor. Bu dönem, manastırın en parlak dönemi oluyor. Son olarak, 1916-1918 yılları arasındaki Rus işgali sırasında manastıra el konuluyor ve 1923’den sonra tamamıyla boşaltılıyor.

Daha sonra 1931’de, Yunanistan Başbakanı Eleftherios Venezelos, Türkiye Başbakanı İsmet İnönü ile görüşüyor ve meşhur ikona ve kutsal eşyalar, Atina’daki Benaki Müzesi’ne götürülüyor. 1952’de Veria’da Sümela Manastırı adlı yeni bir manastır yaptırılarak, müzedeki ikona ve kutsal emanetler yeni manastıra taşınıyor.

Sümela Manastırı Mimarisi ve Restorasyon Çalışmaları

72 Odalı Büyük Bir Kompleks
UNESCO “Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi”nde yer alan Sümela Manastırı, ana kaya kilisesi, birkaç şapel, mutfak, öğrenci odaları, misafirhane, kütüphane ile kutsal ayazmanın dışında toplam 72 odadan oluşuyor.

Manastıra, 100 basamaklı, dar uzun bir merdivenle giriş yapıyorsunuz. Giriş kapısının hemen yanında muhafız odaları bulunuyor. Daha sonra sizi iç avlu karşılıyor. Sol tarafta, manastırın ana ünitesini meydana getiren ve freskli bir kilise haline getirilen mağara, ona bitişik şapel ve manastır binaları bulunuyor. Sağ tarafta ise kütüphane yer alıyor. Yamacın ön cephesini kaplayan bölüm ise keşişlerin ve misafirlerin odaları.

Freskler
Manastırdaki fresklerin bazıları zamanında yerinden sökülerek alınmış ama geriye kalan kısımlarda İncil’den alınmış sahneler, Hz. İsa ve Meryem Ana’nın hayatından kesitler, Hz. Adem ve Hz. Havva‘nın yasak elmayı yemeleri sonucu cennetten kovulmalarını anlatan sahneler olduğu anlaşılıyor.

Yeni Bir Gizli Geçit Keşfedildi
Manastırın, Eylül 2015’te başlayan yaklaşık 3,5 yıl süren restorasyon ve çevre düzenlemesi sırasında kuzey çatının üst sağ yamacında, bugüne kadar girilmemiş gizli bir geçitle ulaşılan, “Cennet ve Cehennem” ve “Ölüm ve Yaşam” tasvirli fresklerin olduğu bir şapel de keşfedildi. Bunun yanı sıra, “Çile Odası” ve karakol görevi yapan “Gözetleme Şapeli” de ortaya çıkarıldı.

Yapılan düzenlemeler arasında, su kemerlerinin ve manastıra çıkan merdivenlerin kullanılır hale getirilmesi, yaklaşık 4 bin ton kayanın temizlenmesi ve 300 metrelik yürüyüş yolunun düzenlenmesi gibi çalışmalar da var.

Hazır Sümela Manastırı’na Gelmişken

Vazelon Manastırı ve Aya Varvara

Vazelon Manastırı da yine Sümela Manastırı ile aynı vadi içinde bulunan bir diğer önemli manastır. Burası Sümela Manastırı’ndan bile daha önce kurulmuş ve Yahya Peygamber’e adanmış bir manastır. 100 yıldır kadarine terk edilmiş bir yer olduğundan yıkık dökük. Umarız yakın zamanda burası da restore edilir fakat henüz bir girişim yok. Konum için tıklayın.

Sümela’ya giderken, araç yolunun bittiği noktada bir diğer önemli yapı daha var. Burası da Aya Varvara Kilisesi. Kısa bir süre önce restorasyonu tamamlanan kilisede, hemen karşısındaki Sümela Manastırı’nın tarihi anlatılıyor. Konum için tıklayın.

Trabzon’da Gezilecek Diğer Yerler


Trabzon’da gezilecek diğer yerler için sizi şöyle alalım:  Trabzon’da Gezilecek Yerler

Tadılacak lezzetler için de Trabzon’da Ne Yenir, Nerede Yenir

Sümela Manastırı Ziyaret Bilgileri

Sümela’ya belirli bir yere kadar araçla ulaşıldıktan sonra, ormanın içinden bir patika izleyerek ulaşıyorsunuz. Sonrasında da manastırın girişine ulaşmak için, 100 basamaklı, dik ve dar bir merdiven çıkmanız gerekiyor.

Ayrıca önden belirtmemiz gerekir ki şu an ziyarete açılan kısımları manastırın en görülmeye değer yerleri değil. Zaten size bilet almadan önce içeride ne göreceğinizi gösteriyorlar ondan sonra bilet alıp almamak size kalmış. Restorasyonda olan yerlerin 2020 Mayıs’a kadar açılacağı söyleniyor ama siz yine gitmeden kontrol edin.

Sümela Manastırı Giriş

Müze Kart geçerli.

Sümela Manastırı Ziyaret Saatleri

Yaz Dönemi: 1 Nisan – 1 Ekim Açılış Saati: 08:00 Kapanış Saati: 19:00
Kış Dönemi: 1 Ekim – 1 Nisan Açılış Saati: 08:00 Kapanış Saati: 17:00
Gişe Yaz / Kış Kapanış Saatleri:  Yaz Dönemi: 18:45 Kış Dönemi: 16:45
Her gün açık.

Sümela Manastırı Nerede?

Sümela Manastırı, Trabzon merkeze 47 kilometre mesafede kalıyor. Manastırın bulunduğu Altındere Köyü de, Maçka’nın 16 kilometre doğusunda yer alıyor. Adres: Altındere, 61750 Maçka, Trabzon Tel: (0462) 326 07 48

Konum için tıklayın.

Sümela Manastırı’na Ulaşım

Buraya gelmek için önce Trabzon’un Maçka ilçesine sonra da Altındere Köyü’ne gelmeniz gerekiyor. Yollar asfalt olduğundan, arabanızla çok rahat gelebiliyorsunuz. Eğer özel aracınız yoksa, Maçka merkezden manastıra minibüsler kalkıyor. Bu minibüsler de var.

Yeme İçme


Sümela’nın yamacında buluğundu dağın eteğin fotoğraftaki kafe var ama eğer Trabzon merkezden geliyorsanız Sürmene’de Trabzon’un meşhur pidecisi Bozo’nun kolot peynirlisini denemelisiniz.

Send this to a friend